Prezentacja została wsparta przez Erasmus Plus KAII.
Cooperation Partnerships.
Innowacja struktury i treści programów studiów w dziedzinie zarządzania genetycznymi zasobami zwierzęcymi i żywnościowymi przy użyciu digitalizacji.
Wsparcie Komisji Europejskiej dla produkcji
tej prezentacji nie stanowi poparcia dla jej treści,
które odzwierciedlają jedynie poglądy autorów, a Komisja nie może ponosić odpowiedzialności za jakiekolwiek wykorzystanie zawartych w niej informacji.
Ewa Salamończyk. Jestem pracownikiem Instytutu Zoolotekniki i Rybactwa Uniwersytetu Przyrodniczo-Komunistycznego w Siecach.
Chciałabym Państwu przedstawić temat powiązania genetyczne.
Powiązania genetyczne znane również jako dziedziczenie genetyczne odnosi się do przekazywania cech od jednego pokolenia do drugiego przez geny.
Prawie cała informacja genetyczna zlokalizowana jest w chromosomach znajdujących się w jądrze komórki.
Zespół wszystkich chromosomów w komórkach somatycznych danego organizmu stanowi jego karyotyp.
Każdy gatunek roślin i zwierząt ma stałą i charakterystyczną liczbę chromosomów.
Prawidłowy karyotyp świni widoczny na rysunku zawiera 38 chromosomów.
Spośród wszystkich chromosomów danego gatunku w karyotypie dwa odpowiadają za płeć zwierzęcia i nazywamy je chromosomami płci.
Chromosomy płci w karyotypie świni to u lochy XX i u knurów XY.
Geny zlokalizowane na jednym chromosomie mają tendencję do wspólnego dziedziczenia się.
Mówimy, że są sprzężone, a zjawisko to nazywamy sprzężeniem.
Te geny, które znajdują się na różnych chromosomach to geny niesprzężone.
Każdy chromosom zawiera bardzo wiele genów, które są zlokalizowane w pewnej od siebie odległości lub blisko siebie.
Te, które znajdują się w pewnej odległości w procesie rekombinacji podczas mejozy mogą przemieszczać się między chromosomami homologicznymi.
Takie powiązanie genetyczne nazywamy luźnymi.
Te geny, które znajdują się bardzo blisko siebie na tym samym chromosomie, często dziedziczone są razem.
Takie powiązanie genetyczne nazywamy silnym.
Geny na chromosomach homologicznych mogą mieć układ sprzężenia cis, gdy allele dominujące są na jednym chromosomie lub trans jeżeli allele dominujące są na różnych chromosomach.
Zatem cechy sprzężone to cechy, które geny mają swoje locus na tym samym chromosomie.
Cechy te dziedziczą się razem tworząc grupę sprzężeń.
Liczba grup sprzężeń odpowiada liczbie par chromosomów homologicznych w komórce.
Zewnętrznym przejawem występowania cech sprzężonych jest zmniejszenie różnorodności form fenotypowych, ponieważ zjawisko sprzężenia ogranicza liczbę rodzajów gamet wytwarzanych przez osobniki heterozygotyczne.
Wyróżniamy dwa rodzaje sprzężeń, sprzężenie absolutne i sprzężenie względne.
Sprzężenie absolutne występuje jeśli między genami nie doszło do crossing over.
Sprzężenie względne występuje jeśli między genami doszło do crossing over.
Powstają wtedy osobniki o zrekombinowanym układzie genów w stosunku do układów genów rodzicielskich.
Crossing over to zjawisko wymiany fragmentów promatet niesiostrzanych, chromosomów homologicznych.
Zachodzi w profazie pierwszej podziału mejotycznego, dlatego też inaczej nazywamy go rekombinacją mejotyczną.
Powstały po rekombinacji nowe formy, to tak zwane rekombinanty.
Zjawisko to prowadzące do powstawania nowych form genetycznych jest główną przyczyną pojawiania się zmienności genetycznej w populacji i podstawą określania sprzężenia między dowolnymi odcinkami DNA.
Proces zachodzi w profazie pierwszego podziału mejotycznego na chromatydaf niesiostrzanych.
Podczas crossing over wytwarza się nietrwałe połączenie dwóch chromatyd ustawionych do siebie w tym samym kierunku zwanych hiazmą.
W rezultacie po zakończonym crossing over może dojść do trwałej wymiany odcinków chromatyd między chromosomami homologicznymi na odcinku położonym bliżej telomeru lub między dwoma hiazmami.
W ten sposób powstaną gamety zrekombinowane o innym niż rodzicielskim układzie alleli.
Proces crossing over jest zdarzeniem losowym i zachodzi w przypadkowym miejscu.
Jednak losowość wystąpienia tego zjawiska w określonym miejscu chromosomu wpływa ograniczająco na możliwość zajścia crossing over w pobliżu.
Tak zwane zjawisko interferencji.
Chromatyda, która uczestniczyła w wymianie uzyskuje kombinację alleli pochodzenia ojcowskiego i matczynego w przeciwieństwie do sytuacji jaka była przed crossing over.
Wówczas to chromosom, a tym samym jego chromatydy, miał zestaw alleli tylko jednego z rodziców, co wynika z zasady, że w obrębie pary chromosomów homologicznych, jeden pochodzi od ojca, a drugi od matki.
Crossing over nie zachodzi ze stałą częstością.
Częściej występuje na długich odcinkach chromosomu niż na krótkich.
Częściej zachodzi również w mejozie samic niż u samców.
Formą spółdziałania genów jest zjawisko plejotropii.
Występuje kiedy jeden gen oddziałuje na powstanie kilku cech.
Plejotropia może być właściwa i rzekoma.
Plejotropia właściwa występuje wtedy, gdy gen plejotropowy oddziałuje na kilka odrębnych ośrodków.
Przykład gen warunkujący platynową barwę u lisów.
Lisy platynowe w przeciwieństwie do osobników umaszczonych standardowo są mniej żywotne i bardziej pobudliwe.
Osobniki homozygotyczne pod względem tego genu nie są zdolne do życia.
W przypadku plejotropii rzekomej gen kontroluje jakąś cefę, która z kolei rzutuje w zależności od wpływu środowiska na zróżnicowanie innych cef.
Na przykład gen warunkujący szurpatość u drobiu.
Wpływa także m.in. na tempo przemiany materii, pracę serca i aktywność procesów trawiennych.
Zmiany te są jednak następstwem nieprawidłowego opierzenia, które nie chroni ptaka przed nadmierną etratą ciepła.
W przypadku wielu cech rzekomej rzekomej ptaka nie jest to jedyne.
W przypadku wielu cech geny z różnych par allelii w wyniku łącznego działania powoduje pojawienie się nowej formy cechy jakościowej.
Współdziałanie między genami z różnych par allelii w kształtowaniu fenotypu nosi nazwę współdziałania allelicznego.
Przykłady współdziałania allelicznego to epistaza, od obecności genu z określonej pary allelii zależy ekspresja innej pary allelii.
Sumujące działanie genów, wiele genów z różnych locji warunkuje jedną cechę powodując różne jej nasilenie.
Dziękuję za
uwagę.