Prezentacja została wsparta przez Erasmus Plus KAII.
Cooperation Partnerships.
Innowacja struktury i treści programów studiów w dziedzinie zarządzania genetycznymi zasobami zwierzęcymi
i żywnościowymi przy użyciu digitalizacji.
Wsparcie Komisji Europejskiej dla produkcji tej prezentacji nie stanowi poparcia dla jej treści,
które odzwierciedlają jedynie poglądy autorów, a Komisja nie może ponosić odpowiedzialności za jakiekolwiek wykorzystanie zawartych w niej informacji.
Witam serdeczne Państwa, moje nazwisko Stanisław Socha, jestem nauczycielem akademickim w Uniwersytecie Przyrodniczo-Humanistycznym w Siedlcach,
a konkretnie w Instytucie Zootechniki i Rybactwa na Wydziale Agro-Bioinżynierii i Nauk o Zwierzętach.
Mam przyjemność Państwu przedstawić wykład: Kierunki użytkowania królików i szynszyli, w tym rasy i odmiany barwne, ich udział w programach hodowlanych.
Rozpoczynamy od szynszyli, otóż szynszyle pochodzą z Ameryki Południowej, to jest Chile, Bolivia, Argentyna, tereny górskie, Andy,
wysokość około 3-4 tysiące na poziom morza, 20-30 stopni szerokości południowej. Znane są również szynszyle duże, szynszyle królewskie, które zostały wytępione.
Tutaj mamy przykład na mapie Ameryki Południowej, gdzie szynszyle w środowisku naturalnym żyją.
To już, więc mamy cała Ameryka Południowa w jednej części.
I mamy przykład fermy szynszyli wielkotowarowej, jest to ferma mająca, powiedzmy, 4 czy 5 piętrowa, gdzie są klateczki, do każdej klateczki jest doprowadzona woda, następnie jest również karmidełko
i jest również takie urządzenie służące do kąpieli szynszyli w postaci nie wody, a specjalnego piasku.
Tutaj mamy przykład szynszyli samiczki, szynszyle młodymi i tutaj mamy szynszyle w chowie amatorskim, odmiana biała Wilsona i odmiana standard. Tak w hodowli amatorskiej możemy sobie wyobrazić klatka jedna i szynszylki sobie siedzą w tej klateczce.
W Polsce rozwój hodowli nastąpił od 1956 roku, zapoczątkowanych przez państwa Władysława i Jadwiga Rzewskich w Grywaldzie Pieninem.
W ostatnich latach był dosyć intensywny rozwój hodowli szynszyli, gdzie Polska produkowała około 12 tysięcy skór szynszyli, ale już w ostatnich dwóch, trzech latach ta produkcja się zdecydowanie zmniejszyła.
Charakterystyka okrywy włosowej odmian barnych szynszyli. Włosy przewodni, włosy puchowe na ogonie i policzkach. Następnie długość włosów puchowych zróżnicowana od 21 do 28 milimetrów.
Włosy przewodnie są dłuższe i nie mają strefy białej. Charakteryzują się ciemniejszym zabarwieniem na jednym centymetrze kwadratowym. Szynszyli wyrasty około 20 tysięcy włosów. Dotyczy to grzbietu.
Odmiany barnych szynszyli. Wyróżniamy wiele odmian barnych szynszyli znanych u nas również w Polsce w hodowli, ale na świecie jest jeszcze więcej. Szynszyla standard, barwa popielata od ciemnej tak szybszej bokach oraz biała od strony brzusznej.
Znane są odmiany barwnych, które się pojawiły jako mutanty standardowe. A więc biała albinotyczna, nie albinotyczna. Biała Wilsona jest to odmiana heterozygotyczna, gdzie w swoim składzie posiada gen letalny, w duże odpowiedzialne z jednej strony za barwę, za umaszczenie, ale jest to też gen, który ma letalny wpływ.
Dlatego jeżeli hodujemy to muszą być to heterozygotyki. Wprawdzie jest recesywny w stosunku do białe, ale jest dominujący jeśli chodzi o żywotność.
I mamy jeszcze odmiany platynowe, mozaikowe. Platynowe są również bardzo cenne. Odmiany beżowe. Jest kilka odmian beżowych. Beżowa Tawarda, beżowa Wilmana i mamy naszą polską odmianę, bardzo beżowa polska objęta programem ochrony z osobów genetycznych.
Odmiana szafirowa, umaszczenie jasno niebieskie do platynowej. Odmiana węglowa, jest to umaszczona szynszylka czarna jednolicie. W większości odmian barwy szęszyli, bez względu na to jaka jest barwa, mają biały brzuszek, natomiast odmiana węglowa jest zupełnie czarna.
Odmiana czarna ksamitna, tak zwana black velvet. Jest to odmiana również heterozygotyczna. Gen B-L jest genem letalnym, ale jest recesywny jeśli chodzi o przeżywalność od genu B-L małe.
Szynszyla ma czarną barwę podszycia i biały pas brzuszny. Okrywa gęsta jedwabista z bardzo dobrym połyskiem. Jest to jedna z najwartościowszych odmian barwnych wychowana w Stanach Zjednoczonych.
Zalecane jest skrzyżowanie ze standardownym, ale ciemnym. Czarne niekiedy rodzą się tylko z ciemną głową, a dopiero później wyrastają nowe włosy czarne. Uważa się to za najcenniejszą odmianę barwną.
I tutaj mamy teraz przekłady odmian barwnych, a więc szyżyka standardowa, biały brzuszek i szara okrywa troszeczkę na grzbiecie ciemniejsza. Kolejna odmiana to jest odmiana biała Wilsona, ale niealbinotyczna. Ma ciemne oczy, uszy ciemne i lekki włos również ciemny znajduje się na całej okrywie włosowej.
Odmiana czarna, więc widzimy tutaj piękna okrywa ciemna, nie widać tutaj biały brzuszek. Beżowa polska ciemna odmiana, następnie beżowa polska jasna odmiana, następnie szynszyla szafierowa, następnie niebieski diament, następnie biały ebony mozaikowy.
Tu ona jest w hodowli raczej amatorskiej. Dalej mamy ekstra czarny ebony, a więc widzimy cała czarna szynszylka. Dalej mamy biała różowa o oczach, tutaj nie widać dokładnie, ale ma oczy różowe.
Dalej mamy czarna perła, dalej jest biały ebony, tak ją hodowcy nazwali, standard królewski angora, dłuższa okrywa włosowa, beżowa królewska angora, królewska perska angora.
Następnie i tutaj mamy przykłady zmienności skór, jakie możemy uzyskać od szynszyli różnych odmian barnych ułożonych właśnie w taką prezentację.
Jeśli chodzi o hodowlę szynszyli, żywienie szynszyli, szynszyla jest zwierzątkiem roślinożernym, dobrze rozwinięty przewód pokarmowy w warunkach naturalnych,
jedzą różne trawy, żyła, drobne owoce, pędy, kory, drzew, charakteryzują się dużą swobodą poruszania, co ma zapewne dodatni wpływ na trawienie, rozród.
Wzmożony popęd w miesiącach od listopada do maja, szczyt to jest styczeń i luty, kiedy się wydłuża dzień.
Następnie dojrzałość do rozrodu w wieku 6-8 miesięcy, zdolność do rozrodu około 8 lat, długość cyklu w okresie aktywności od 30 do 50 dni, ruja trwa od 2 do 4 dni,
średnia długość ciąży kotności od 105 do 115 dni, najczęściej 111 dni.
Szynszyle są zwierzątkami niskoplędnymi, około 4 sztuk w miocie, ale to jest rekord, przeważnie jeżeli są dwie szynszylki i uda się je odchować, to uważa się, że jest to sukces w jednym miocie.
W ciągu roku mówi się, że możemy uzyskać dwa mioty, niektórzy co zalecają hodowlę szynszyli i propagują, to mówią, że trzy, ale trzy jest bardzo trudno uzyskać,
dlatego że długość ciąży od średnia to jest 111 dni, a więc musiałaby ta szynszyla zaraz być kryta po wykocie.
U szynszyli występuje tzw. ruja poporodowa, więc dzień, dwa, trzy po wykocie może być szynszylka zapłodniona.
Jeden samiec z wieloma samicami, samice mają kolnierze i pozostają w swoich klateczkach, natomiast samce biegają tutaj w zależności u której samiczki występuje ruja, do tej klatki się dostają.
Co by tu jeszcze można było powiedzieć? Po porodzie samiec może mieć dostęp do samicy przez dwie doby, od porodu następnie jest zamykane dojście do samic.
Pomieszczenie dla szynszyli. Jeśli chodzi o pomieszczenia, musząc zapewnić dopływ światła naturalnego, dopływ świeżego powietrza, dobra wilgotność od 50 do 70%,
możliwość regulowania temperatury nie niższej aniżeli 5 stopni Celsjusza i nie wyższej jak 25. Dla szynszyla jest najlepsza temperatura od 8 do 18 stopni.
Obsługa zwierząt nie jest ciężka. Są to szynszylki jedynie wymagają systematyczności i tośliwości. Szynszyle są aktywne w godzinach nocnych i wieczornych, dlatego pracę wykonujemy w porze popołudniowej lub wieczornej.
Wiemy, pochodzą z Ameryki Południowej, a więc tam jest, jak u nas jest dzień, to tam jest noc.
Praca hodowlana. Cechy ważne w hodowli szynszyli należą do cech związanych z jakością, z reprodukcją, z stanem zdrowia. Ogólnie cechy te możemy określić jako tak zwanych cechy jakościowe i cechy ilościowe.
Ocena fenotypowa szynszyli w taki sposób przebiega, jak widzimy na tych schematach. Szynszylkę chwytamy za ogonek i patrzymy jaka jest struktura okrywy włosowej.
Szynszyli nie chwytamy za grzbiet, dlatego że szynszylki mają tą zdolność wypuszczania okrywy włosowej. Jeżeli jest szynszylka zestresowana i chwycimy za włosy, to po pewnym czasie te włosy zaczynają wypadać i trzeba się trzymać do kolejnego sezonu.
Wskaźniki o działalności. Tutaj mamy cechy jakości okrywy włosowej, więc one są dosyć niskie, wachają się od około 0,2 do około 0,4-0,5. Poszczególne cechy, które są oceniane i mające wpływ na jakość okrywy włosowej.
Jeśli chodzi o szynszyli, to oczywiście jest to użytkowość futrzarska, jak również użytkowość hobbystyczna jako zwierzątko do towarzystwa w hodowlach domowych.
Specyfika pracy hodowlanej. Stosunkowo krótki okres hodowli fermowej, niska plenność, stosunkowo długi okres ciąży, duża subiektywność oceniając fenotyp, mała zgodność, cech na żywych zwierzętach i później z późniejszym cenną skór i selekcja zwierząt na podstawie wartości fenotypowej i zmieniająca się młoda na określony rodzaj futer.
Przechodzimy teraz do kolejnego gatunku, króliki.
Dzikie króliki są zwierzętami średniej wielkości, o długości około 40-50 cm, masa ciała 2-2,5 kg, kończyny tylnie są silnie rozwinięte i około 2 razy dłuższe od słabiorozwiniętych przednich, uzębienie przystosowane do gryzienia twardych,
pokarmów. Barwa dzikich królików jest zróżnicowana, grzbiety i boki są żółto-brozowe, z czarnym nalotem podbrzusza, ze spodnią częścią białe, tzw. dzikie agulki.
Króliki pochodzą z terenów, z okolic Morza Śródziemnego, np. Hiszpania.
Była nazwana kraj króliczy. Nazwa łacińska królika jest ortylogus cuniculus. Można to przetłumaczyć na język polski – zając kopiący przejścia podziemne.
Otóż króliki są zwierzątkami, które kopią .
Można to przetłumaczyć na język polski – zając kopiujący przejścia podziemne. Otóż króliki są zwierzątkami, które kopią przejścia dosyć głębokie.
Wśród królików innych odmian wyróżniamy tzw. króliki angolskie. Króliki angolskie pochodzą od królika dzikiego, którego owłosienie zostało wydłużone.
Króliki takie pojawiły się w różnych miejscach i ginęły jako gorzej przestresowane. Na początku odmiany były króliki angolskie, miały ubarwienie dziko szare.
Następnie pojawiły się białe i popielato szare, żółto, czerwone i czarne.
Jeśli chodzi o użytkowanie królików. Użytkowość królików jest bardzo szeroka.
Króliki mogą być użytkowane jako zwierzę futerkowe, mogą być użytkowane jako zwierzątko użytkowości mięsno-futerkowej, mogą być użytkowane jako zwierzęta hobbystyczne w domowych, amatorskich hodowlach.
Mogą być również użytkowane jako zwierzęta laboratoryjne do badań i tak często są wykorzystywane.
Jeśli chodzi o użytkowanie mięsne. Wartość mięsa króliczego jest bardzo dobra. Wskażniki użytkowości rzeźnej i mięsnej są również bardzo wysokie.
Wczesna dojrzałość królików, wysoka ich płynność, duże tempo wzrostu, małe zużycie paszy, dobre umieśnienie. Są to cechy, które są zaletą przy użytkowości mięsnej.
Podział rasy królików, które wzmienia okrywę włosową i masę ciała. Normalne włosy, duże, powyżej 5,5 kg. Normalne włosy średnie, od 3,5 do 5.
Normalne włosy małe, do 3 kg.
Charakterystyka ogólna poszczególnych rasy królików. A więc króliki duże, do których zaliczamy w sumie królik olbrzym belgijski.
Największy królik masa przekracza 7 kg, a niekiedy przekracza nawet 10 kg.
Cechą charakterystyczną są długie, stojące uszy, umaszczenie najczęściej spotykane, agutki szarobrązowe, spotykane są również króliki białe, czarne, brązowe.
Baran francuski. Masa ciała około 6,5 kg. Cechą charakterystyczną jest zwisłouchłość. Młode króliki do kilku tygodni mają uszy stojące.
Olbrzym szrokarz niemiecki lub szwajcarski należy również do tych raz dużych. Rasa mięsno-futerkowa wychodowana w Anglii. Masa ciała około 6 kg, umaszczenie białe z ciemną pręgną biegnącą wzdłuż dźwięku.
Na bokach znajduje się symetrycznie rozmyślonych od 6 do 8 plam. Mogą być czarne, ciemno-niebieskie, brązowe. Jest to bardzo trudne utrzymanie takiej zmienności. Jeżeli nie mają tych plam, albo jest ich za dużo, albo za mało, to niestety są usuwane z hodowli jako nierasowe.
Króliki średniej masie ciała, użytkowość mięsno-futerkowa. I tutaj mamy nowozelanckie białe wychodowane w Stanach Zjednoczonych do Polski wprowadzone w 1964 roku. Są to króliki bardzo piękne. Piękne w zrodzie o ich kształt, masa ciała o czele 5,5 kg.
Dalej mamy królika nowozelanckiego czerwonego również wychodowane w Stanach Zjednoczonych o mazie ciała troszeczkę nieznacznie niższej w porównaniu z nowozelanckim białym. I kalifornijski rasa również wywodzi się ze Stanów Zjednoczonych kolor tej rasy białej z wyjątkiem uszu, podudzia, ogona i nosa, które są czarne.
Następnie mamy króliki francuskie, srebrzyste, szampańskie wychodowane we Francji. Piękna srebrzysta okrywa włosów pokrywowych. Dalej mamy niebieski wiedeński, charakteryzuje się harmonijną budową, masa ciała o czele 5,5 kg.
Dalej mamy króliki normalne, włosy małe, a więc Alaska czarny włos pokrywowy, krótki, miękki, kuna, barwa brązowa szara, japońskie maszczenie pasiaso żółte, czarny podbielany, czarny popielaty w dolnej partii ciała i czarny podpalany, czarny w dolnej części pomarańczo.
Króliki krótka włosy, tak zwane reksy, nazywane są reksami lub castoreksami, charakteryzują się wyraźnie skróconą okrywą włosową. Żywa masa ciała dochodzi do około 3,5 kg. Mogą mieć umaszczenie zróżnicowane, szyczelowate, niebieskie, białe, czarne, podpalane, aguty i inne.
Królik rasy, długo włosy, angory albinotyczne, okrywa włosowa angory, śnieżno biała, długość włosów do 15 cm i głóższe, zalecone jest strzeżenie 4-3 razy w ciągu roku, długość włosów puchowych około 6 cm, wydajność szeroczna strzyży około 0,5 kg, waha się od 6 do 9 cm.
I tutaj mamy przykład rasy królików, olbrzym belgijski i baran francuski, a więc te stojące ucie to są olbrzymy belgijskie, natomiast pozwisło uchłe to są barany francuskie. Widzimy umaszczenie u barana francuskiego aguty i białe albinotyczne. U królika belgijskiego jest umaszczenie aguty i takie zbliżone do szyczeli.
Srokacz niemiecki i potrójny srokacz czeski i francuski srebrzysty. Na pierwszym schemacie widzimy królika niemieckiego, srokacz, a później mamy czeski srokacz trójkolorowy i dwa francuskie na tym niższym fotografie.
Tutaj mamy królika nowozoranckiego, biały oczywiście, drugi to jest królik nowozorancki czerwony i mamy burgundzki również czerwony i tarmoncki biały.
Kalifornijski biały, a więc widzimy uszy, uszy ciemne i tutaj nosek ciemny. Następnie holenderski, pół okrywy jest jasna, pół jest ciemna, może być czarna, brązowa lub ciemno, niebieska.
I mamy wiedeński niebieski, to jest bardziej taki szary i wiedeński szary. Mamy królika wiedeńskiego czarnego, mamy królika japońskiego, drugi rysunek i mamy zajęciaki szary i zajęciak biały.
To są króliki można powiedzieć w tak zwanym typie sportowym, hodowane jako króliki hobbystyczne, ani na użytkowości mięsnej, ani futerkowej nie mają znaczenia.
I mamy angora biała i angora szara. Tak wyglądają króliki angory, widzimy piękna pokryta okryła włosowa, wydłużona, wyglądają jak małe owieczki.
I kastoreksy, a więc króliki o skróconej okrywie włosowej. Takie ogólnie określamy nie wchodząc jaka to jest rasa. Różne odmiany barwy, różne odmiany barwy.
I tutaj mamy nasze karzełki miniaturowe. Na pierwszym sklepacie to są karzełki polskie, później mamy karzełka również białego i mamy karzełka o maszczeniu agutii.
Rasy miniaturowe, czarne podbielane, czarne podpalane i każelek francuski, widzimy mały króliczek o zwisłych łóżkach.
Trzeba dodać tak, że jeśli chodzi o szynszyle, nie wyróżniamy pojęcia rasa, tylko odmiana barwna, natomiast jeśli chodzi o króliki, mamy pojęcia rasa. Tak jak u innych gatunków zwierząt.
Warunki chowu królików, a więc temperatura pomieszczeń, w której króliki przebywają powinna się wahać od 14 do 18 stopni i czasami może być temperatura nieznacznie wyższa.
Niebezpieczne przegrzanie powyżej 25 stopni, ważny czynnik wpływający na rozród, dla stada reprodukcyjnego 14 do 16 godzin, światła na dobę o natężenie 50 lub 60, wilgotność od 50 do 70%.
Następnie mamy zróżnicowane warunki utrzymania i użytkowania królików, fermy towarowe, klatki obok siebie, tutaj mamy nawet klatkę piętrową, tutaj mamy taką hodowlę przydomową, gdzie króliki są utrzymane w takiej klateczce dosyć dużej, jest ich tam więcej.
I tutaj mamy przykład takiej, można powiedzieć, hodowli ekologicznej, to jest Instytutu Zoolotechniki, prowadzą eksperymenty, gdzie króliki cały rok znajdują się w takich domkach, okazuje się, że one bardzo intensywnie kopią nory i w tych norach mają młode następne, po pewnym czasie wychodzą. Takie domki jak domki dla piesków.
Jeśli chodzi o żywienie, królik zwierzę roślinnożerne, długość przewodu pokarmowego około 13 długości ciała, pokarm rozdrobniony zębami, jamy ustnej przez przełyk, przechodzi do żołądka, żołądek jednokomorowy i mały, około 200 cm, sześcienny.
Jeśli chodzi o rozród, dojrzałość do rozpłodu 3-4 miesiące, ale wtedy nie wykorzystujemy, należy poczekać aż osiągnąć wiek około 6-8 miesięcy, dojrzałość płciowa i dojrzałość fizyczna, zdolność do rozpłodu samiczki około 5 lat, samce 8 lat, mogą żyć 16 lat.
Wykorzystywane w przeintensywnym systemie 2-3 lata, bo możemy od jednej samicy w ciągu roku uzyskać kilka miotów, ale taka samiczka po 2-3 latach jest w hodowli wybrakowana.
Jest to zwierzę poliestralne, o zwiększonej aktywności w miesiącach wiosenno-letnich, ruja 12 do 36 godzin, owulacja jest prowokowana, a więc to chodzi wtedy, jeżeli doszło do pokrycia w przypadku sztucznej samiczki.
W takim razie w inseminacji stosujemy zabiegi z wykorzystaniem hormonów.
Długość ciąży 31-32 dni, w okresie ciąży nie przynosimy linii, niepokoimy zwierzątka.
W jednym miocie od 1 do 20 królików, średnio od 6 do 10 młodych, młode, gołe, głuche, ślepe, masa ciała od 50 do 80 gramów, okrywa włosowa znacznie zaczyna wyrastać po około 3 dniach.
Mleko, ciekawy składnik jest mleko, które zawiera od 39 do 32 procent suchej masy, w tym około 14 procent białka, 14 procent tłuszczu i laktozy około 2 procent, składników mineralnych ponad 2 procent.
Młode do 16 do 18 dni życia używią się wyłącznie mlekiem matki.
Króliki na 1 gram przyrostu zużywają 2 gramy mleka matki. Widzą w ich około 12 dniach, a po 3 tygodniach od chowu wychodzą z gniazd.
I tutaj mamy przykłady. Króliki bezpośrednio po wykocie, a więc są gołe, ślepe. I widzimy puch, one są w puchu swojej matki samiczki.
I tu mamy króliczki większe już, i już odchowane po około 3 tygodniach. Tak samo w klateczkach, tutaj są już króliki młode same z matką.
Praca hodowlana, ocena wartości użytkowych hodowlane, na podstawie fenotypu królików cechy zewnętrzne zwierząt, cechy związane z reprodukcją, płodności oceniamy i stan zdrowia królików.
Tempo przyrostu, masę ciała i wykorzystanie paszy. Tak wygląda ocena królików.
Osoby, które to oceniają, mają duże doświadczenie, sprawdzają zarówno umieśnienie królików, jak również jakość okrywy włosowej.
Tutaj na tym slajdzie na trawu najniższym to są króliki nowozelandzkie, białe.
Ochrona zdrowia, a więc choroba może się pojawiać jako niedostateczna higiena, następnie wadliwe żywienie, nieodpowiednie pomieszczenia, nieprzestrzeganie zasad okresowego odkażania klatek,
i musimy zwłaszczać choroby, które się gdzieś tam przedostają do wewnątrz. Dziękuję Państwu za uwagę.